Είναι γενικώς παραδεκτό πως ο ορθολογισμός και, συνεπώς, η εξορθολογισμένη λήψη αποφάσεων βασίζονται σε δεδομένα που το υποκείμενο αξιολογεί, σταθμίζει, προσδίδει την κατάλληλη βαρύτητα και εν τέλει αποφασίζει.
Ωστόσο, παρά τις —υπεράνθρωπες ενίοτε— προσπάθειές μας, καταλήγουμε συχνά ενώπιον ενός αδιαπέραστου τοίχου ελλείψεως πληροφοριών, ορισμένες φορές κρίσιμων για την εκάστοτε επιλογή, πέραν του οποίου η ανθρώπινη και ελλιπής νόησή μας απαγορεύει τη διέλευση. Εξού και η σημασία της ορθολογικής λήψης αποφάσεων, καθότι ενώπιον αυτής της έλλειψης, τα διαθέσιμα δεδομένα, εξ ορισμού, αποκτούν μεγαλύτερη βαρύτητα, εφόσον διαθέτουν την ιδιότητα της σπανιότητας.
Αναπόφευκτα, λοιπόν, η επιλογή που ακολουθείται αποκλείει όλες τις άλλες διαθέσιμες, οι οποίες ενδέχεται να είναι εξαιρετικά πολυπληθείς, κυρίως λόγω των ελλιπών μεταβλητών που αποκλείουν τη γνώση τους. Αξιοπερίεργο όμως είναι τι συμβαίνει με τις εναλλακτικές επιλογές που δεν θα ακολουθηθούν. Καθότι γνωρίζουμε πως αποτελούμε το σύνολο των επιλογών μας και δη των λιγότερο ορθολογικών που συνήθως καταλήγουν σε πολύτιμα μαθήματα. Αν όμως, υπό τη διαδικασία λήψης αποφάσεων, οι υπόλοιπες εναλλακτικές που αφήνονται πίσω καταρρέουν, θα μπορούσαμε να πούμε ότι δεν μας ορίζουν; Αν μία υπερίσχυσε και απέκτησε συνέπειες, δεν σημαίνει απαραίτητα ότι οι εναλλακτικές δεν μας ανήκαν εξίσου. Συνεπώς, δεν παύουν να υπάρχουν ούτε να μας ορίζουν.
Ας υποθέσουμε ότι το υποκείμενο Μ βρίσκεται ενώπιον ορισμένων επιλογών:
α) μπορεί να ανοίξει το παράθυρο,
β) μπορεί να αγνοήσει το παράθυρο,
γ) μπορεί να σταθεί μπροστά του και να ατενίσει ό,τι βρίσκεται πέραν αυτού.
Το γεγονός της αξιολόγησης των επιλογών, αυτό καθεαυτό, ορίζει το υποκείμενο και άρα μπορούμε να αποδεχτούμε ότι και οι τρεις υπήρξαν ως πραγματικές δυνατότητές του. Όλες συνυπάρχουν μέσα σου. Η πραγματικότητα μπορεί να επιβάλλει την ύπαρξη μόνο μίας εξ αυτών, αλλά ο νους του υποκειμένου συγκρατεί και τις τρεις, άρα αλλάζει τοιουτοτρόπως και εξελίσσεται διατηρώντας ζωντανές όλες τις επιλογές σου.
Τελικά, πόσο διαφορετικός από σένα είναι εκείνος που επέλεξε διαφορετικά; Πόσο ξένος γίνεται ένας εαυτός που απέδωσε διαφορετικές βαρύτητες στις διαθέσιμες πληροφορίες; Αν μπορούσα να επιλέξω κάτι άλλο, αλλά δεν το έκανα, διατηρώ ακόμη αυτή τη δυνατότητα;
Κι όμως, αν θυμάμαι να επιλέγω διαφορετικά, ποιον θυμάμαι να επιλέγει; Θυμάμαι να ξαπλώνω και να πονώ από τις επιλογές μου, αλλά θυμάμαι να ξυπνώ χωρίς ουλές. Θυμάμαι να αισθάνομαι μία γλιστερή υφή στα χέρια, αλλά θυμάμαι να μην ταιριάζει η μνήμη με την εμπειρία. Τι άραγε ήταν εκείνο το ενοχλητικό βούισμα στο παράθυρο; Θυμάμαι να πλησιάζει, αλλά δεν είδα ποτέ από πού ερχόταν.
Αν όλες αυτές οι μνήμες είναι στον δικό μου νου, αλλά δεν τις έζησα εγώ, τότε ποιος έζησε την καθεμία; Και αν τις έζησα εγώ, τότε ήταν στο μυαλό μου κατά τη διαδικασία αξιολόγησης; Άρα ποιες από αυτές ορίζουν τη δική μου ταυτότητα; Αυτές που βιώθηκαν ή και αυτές που αξιολογήθηκαν; Μήπως και οι δύο;
Τότε πώς γίνεται να συνυπάρχουν οι επιλογές που μονάχα αξιολογήθηκαν με τις συνέπειες εκείνων που τελικά πραγματοποιήθηκαν;
Αν οι επιλογές που αξιολογήθηκαν είναι κατάπτυστες και βίαιες, αλλά δεν επιλέχθηκαν ποτέ, εξασφαλίζεται μία ηθική και ενάρετη ταυτότητα; Μπορώ να αποκηρύξω την πράξη μόνο επειδή αυτή η εκδοχή μου δεν την πραγματοποίησε; Εγώ επιλέγω, αλλά δεν παύω εγώ να αξιολογώ κιόλας.
Εγώ θα βιώσω τις συνέπειες, αλλά θα γνωρίζω τις εναλλακτικές που άφησα πίσω. Αν δεν είχα σπάσει το παράθυρο, δεν θα είχε ξεχυθεί όλη η μανία της φύσης μέσα στο δωμάτιο. Η λάμπα, η φωτογραφία, τα ρούχα μου, όλα θα ήταν σε τάξη. Αλλά επέλεξα να αφήσω τη βιαιότητα να κυριαρχήσει, την αίσθηση πως εκείνη η μύγα δεν άξιζε να ζει πια να κατακλύσει το σώμα μου, όπως η καταιγίδα κατέκλυσε το δωμάτιο και άφησε μόνο συντρίμμια και γυαλιά για να εμπεδώσω τις συνέπειες.
Όμως ξέρω πως μπορούσα να αντισταθώ σε αυτή την επιλογή, πόσο μάλλον λόγω της εξαιρετικά ανορθολογικής φύσης της. Άρα μήπως η επιλογή δεν δημιουργεί απαραίτητα τον εαυτό, παρά μόνο μία εκδοχή που την καθιστά προσωρινά πραγματική;
Και με αυτόν τον τρόπο μπορεί να ζήσει τις εκδοχές που δεν επιλέχθηκαν;

-Maurice-